Wat is een eDNA-test?
Sinds 7 maart 2025 is de eDNA-methode erkend in de Omgevingsregeling als officiële manier om vleermuizen in spouwmuren op te sporen. Een specialist neemt een klein monster bij mogelijke invliegopeningen en stuurt dit naar een laboratorium. Bij een negatieve test kan isolatie zonder extra maatregelen doorgaan. Bij een positieve test moeten isolatiebedrijven vleermuisvriendelijke maatregelen treffen, zoals het plaatsen van exclusion flaps en het volgen van de natuurkalender, om verstoring van de dieren te voorkomen.
Environmental DNA (eDNA) verwijst naar de microscopisch kleine DNA-fragmenten die organismen achterlaten in hun leefomgeving. Deze sporen kunnen bestaan uit huidcellen, haren, uitwerpselen of ander biologisch materiaal. Door deze sporen uit water, bodem, lucht of wanden te verzamelen en te analyseren, is het mogelijk om te bepalen welke soorten aanwezig zijn zonder de dieren zelf te vangen of direct te observeren.
Hoe werkt een eDNA-test?
Monsterneming
Met een steriele roller, spons of filter worden DNA-sporen verzameld op locaties waar organismen actief zijn, zoals in- en uitvliegopeningen van spouwmuren, waterlichamen of bodemgebieden.
Transport & voorbereiding
De monsters worden in speciale buisjes naar het laboratorium gestuurd, waar het DNA wordt geïsoleerd en gezuiverd.
DNA-analyse
In het lab vindt amplificatie plaats met PCR of metabarcodingtechnieken. Hierbij worden soort-specifieke primers gebruikt om de aanwezigheid van het DNA van een doelsoort, zoals vleermuizen, aan te tonen.
Interpretatie van resultaten
Binnen één tot twee weken levert het laboratorium een rapport op met de conclusie of het doel-DNA aantoonbaar is. Bij afwezigheid van DNA kan direct worden doorgewerkt; bij aanwezigheid volgen extra beschermingsmaatregelen.
Voordelen van eDNA
Niet-invasief: dieren worden niet verstoord of gevangen tijdens het onderzoek.
Snel: uitslag doorgaans binnen 3-4 dagen.
Kostenefficiënt: gemiddeld € 280,- per onderzoek.
Seizoensonafhankelijk: eDNA-testen kunnen het hele jaar door worden uitgevoerd zonder speciale periodes te hoeven volgen.
Hoge gevoeligheid: detecteert zelfs sporen die met het blote oog onzichtbaar zijn, wat de nauwkeurigheid verhoogt.